Paralaksa tła

PSEUDOEFEDRYNA – NARKOTYK CZY LEK?

Podziel się wiedzą!

Substancja jest bardzo popularnym składnikiem wielu leków na katar. Od dłuższego czasu można usłyszeć coraz więcej kontrowersji na jej temat, ponieważ bywa wykorzystywana do narkotyzowania się. Czy pseudoefedryna jest bezpieczna podczas farmakoterapii?

Pseudoefedryna jest syntetyczną pochodną efedryny. Ta druga występuje naturalnie w przyrodzie i jest pozyskiwana z rośliny o nazwie Ephedra. Lek oddziałuje bezpośrednio na receptory błony śluzowej dróg oddechowych. Obwodowo funkcjonuje podobnie do epinefryny, a ośrodkowo ma działanie słabsze od amfetaminy. Mimo analogii pseudoefedryny do naturalnej efedryny, lek wykazuje kilka różnic:

  • Zmniejsza ryzyko tachykardii
  • W mniejszym stopniu podwyższa ciśnienie skurczowe
  • Słabiej pobudza ośrodkowy układ nerwowy

Związek jest stosowany na szeroką skalę w przypadku zapalenia zatok, oskrzeli i dróg oddechowych. Wspomaga leczenie dychawicy oskrzelowej oraz nieżytu nosa. Na rynku farmaceutycznym funkcjonuje zarówno jako niezależny lek, jak i dodatek. W preparatach OTC przyjmuje postać chlorowodorku lub siarczanu. Niestety nie zawsze jest wykorzystywany do leczenia kataru.

Nastolatki wykupują leki

Internet wyedukował nastolatków na temat narkotycznych właściwości pseudoefedryny. Na forach internetowych można znaleźć wiele wpisów, w których młodzi ludzie dzielą się ze sobą wrażeniami po zażyciu dużych dawek leku. W jednej aptece kupują jedno opakowanie preparatów na katar, kaszel lub innych analogów i w ciągu jednej nocy odwiedzają kilka placówek, by zebrać zapas. Dzięki nadmanganianowi potasu wytrącają z tabletek odpowiedni związek, by ostatecznie odurzyć się nim. Problem na szeroką skalę można zaobserwować również za naszą zachodnią granicą. Są przypadki, w których Czesi przyjeżdżają do Polski i próbują nawiązać współpracę z aptekami na dostawy dużych ilości leków na przeziębienie (nawet kilkadziesiąt opakowań). Po powrocie do Czech produkują z nich narkotyki. Po zmianach ustawy farmaceuci mają jednak możliwość odmówienia wydania leków zawierających m.in. pseudoefedrynę, dlatego potencjalni narkomani mają utrudnione życie.

Do pseudoefedryny przylgnęła łatka „amfetaminy dla ubogich”. W dużych dawkach podobnie, jak amfetamina, pobudza układ sympatyczny. Koncentracja oraz mobilizacja organizmu zwiększają się, zmęczenie znika, a jego miejsce zastępuje chęć do działania. Zmniejsza się też apetyt, dlatego niektórzy narkotyzują się w celu zrzucenia zbędnych kilogramów. W skrajnych przypadkach związek można stosunkowo łatwo przerobić na metamfetaminę. Skutki zażywania wysokich dawek pseudoefedryny mogą być jednak tragiczne.

Balansowanie na krawędzi

Wysokie dawki wyraźnie podnoszą ciśnienie krwi oraz zauważalnie przyspieszają akcję serca. Systematyczne przyjmowanie leku w celach pozamedycznych szybko może doprowadzić do zawału, udaru mózgu, a nawet śmierci. Do tych zagrożeń dochodzą jeszcze powszechnie znane działania niepożądane:

  • Tachykardia / zaburzenia rytmu serca
  • Zatrzymanie moczu u mężczyzn
  • Bóle głowy
  • Nudności
  • Bezsenność
  • Reakcje alergiczne (wysypka skórna)
  • Drgawki
  • Niepokój
  • Światłowstręt i rozszerzenie źrenic

Wszystkie powyższe objawy wymagają konsultacji lekarskiej i mogą być oznaką przedawkowania. Ponadto pseudoefedryna wykazuje właściwości uzależniające. Wchodzi też w interakcje z niektórymi lekami: Nasila działanie innych sympatykomimetyków, czyli preparatów, które oddziałują na układ współczulny, bezpośrednio na receptory adrenergiczne. Dodatkowo podczas stosowania z antydepresantami, inhibitorami MAO oraz trójpierścieniowymi lekami, podnosi ciśnienie tętnicze, oraz osłabia działanie leków przeciw nadciśnieniu.

Farmakoterapia

Mimo narkotycznych właściwości oraz nieprawidłowego wykorzystania przez część młodych osób, pseudoefedrynie nie można odmówić skuteczności w leczeniu objawów przeziębienia. Bardzo dobrze sprawdza się w objawowym leczeniu zapalenia błony śluzowej nosa, zapaleniu zatok, zakażeniu górnych dróg oddechowych, a nawet alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. Ponadto:

  • Obkurcza naczynia krwionośne przez co zmniejsza przekrwienie / obrzęk błony śluzowej nosa
  • Rozszerza oskrzela
  • Wyrównuje ciśnienie w uchu środkowym, przez co ryzyko urazu ciśnieniowego staje się mniejsze (szczególnie podczas lotu samolotem lub nurkowania)
  • Z przewodu pokarmowego wchłania się w czasie 15-30 minut
  • Wspomaga oczyszczanie zatok
  • Efekt jej działania utrzymuje się przez 3-4 godziny (z możliwością przedłużenia do nawet 12h w przypadku niektórych leków)
  • Nie powoduje senności

Pseudoefedryny nie można jednak stosować podczas karmienia piersią. W czasie ciąży jej zażywanie jest dopuszczalne, jednak tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa zagrożenie dla płodu. Odpowiedniej oceny dokonuje lekarz. Warto mieć również na uwadze, że lek jedynie łagodzi objawy infekcji, przez co przeziębienie staje się wyraźnie mniej dokuczliwe. Nie leczy przyczyny choroby i nie przyspiesza powrotu do zdrowia. Leku nie należy też zażywać przy nadciśnieniu, chorobie niedokrwiennej serca, cukrzycy, nadczynności tarczycy i rozroście gruczołu krokowego. Na rynku pseudoefedrynę można spotkać w wielu popularnych preparatach, m.in.:

  • Acatar – seria
  • Cirrus
  • Grypostop
  • Grypolek
  • Gripex – seria
  • Ibum Extra
  • Ibuprom Zatoki
  • Modafen
  • Nurofen Zatoki
  • Sudafed
  • Tabcin – seria
  • Zyrtec D

Pseudoefedryna bywa też zastępowana w lekach przez fenylefrynę. Ten drugi związek cechuje się mniejszą ilością efektów ubocznych i nie uwalnia noradrenaliny. Łączony jest z preparatami przeciwbólowymi oraz przeciwgorączkowymi (np. z paracetamolem), ale mimo wszystko zwiększa ciśnienie krwi oraz pobudza. Obecnie można mieć nadzieję, że zmiany w ustawie wpłyną na odpowiednie wykorzystanie pseudoefedryny. Niebezpieczeństwo jej stosowania tak naprawdę zależy tylko od tego, jak traktuje ten związek osoba, która go zażywa.

Podziel się wiedzą!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *