Paralaksa tła

Zadziwiające ciekawostki o grypie

Podziel się wiedzą!

Grypa kojarzy się przede wszystkim z okresem jesienno-zimowym i na tym często ogólna wiedza się kończy. Tymczasem informacje na temat tej choroby są wręcz fascynujące – bo kto wie, skąd w ogóle wywodzi się jej nazwa, jak długo wirus grypy może przeżyć poza ludzkim organizmem i dlaczego największe pandemie były śmiercionośne przede wszystkim dla młodych i silnych osób?

Wroga trzeba dobrze poznać, dlatego warto wgłębić się w naukowe fakty, które odbiły się na kartach historii. Na początek nazwa choroby – grypa (ang. Influenzo) pochodzi od włoskiego „influento” (it. „wpływ”), ponieważ wtedy ludzie wierzyli, że choroba powstaje właśnie pod wpływem planet, gwiazd oraz księżyca ze względu na jej gwałtowny przebieg. Anglicy zaadaptowali pod kątem grypy słowo „influenza” dopiero w połowie XVIII wieku, podczas gdy francuzi cały czas nazywali ją „la grippe” (fr. „chwytać”, „łapać”) z powodu wysokiego stopnia zaraźliwości. Co ciekawe – w języku arabskim istnieje podobne do „influenza” słowo „anfalanza” oznaczające… nos kozy. Jak można się domyślić – na Bliskim Wschodzie niegdyś wierzono, że kozy są nosicielkami grypy i zarażają nią ludzi. 

Intrygujący wirus

Wirus grypy jest bardzo nieprzewidywalny, ponieważ mutuje co roku i ciężko jest się przed nim bronić. Od 1900 roku na świecie miały miejsce 4 poważne pandemie dotyczące naszego społeczeństwa – grypy świńskiej (2009 rok), grypy w Hongkongu (1968-69, 1 mln zabitych ludzi), grypy azjatyckiej (1957-58, około 1-4 mln zabitych ludzi) oraz grypy hiszpańskiej (1918-19, 50-100 mln zabitych ludzi w ciągu 24 dni, to więcej niż AIDS w ciągu 24 lat lub suma ofiar I i II Wojny Światowej!). Poza ciałem człowieka wirus potrafi przeżyć do 48h na twardych i nieporowatych powierzchniach i do 12h na tkaninach oraz tkankach. Z kolei zakaźny pozostaje przez około tydzień w temperaturze ciała człowieka i nawet przez 30 dni w temperaturach poniżej zera. Badacze uważają, że w każdym wieku mają miejsce 2-3 wielkie pandemie grypy, co oznacza, że kolejna z nich nieuchronnie się do nas zbliża. 

Najniebezpieczniejsze szczepy

Do największego spustoszenia doprowadziła grypa hiszpańska. W niektórych krajach uczniowie, którzy zapomnieli masek na nos i usta w szkole byli zwalniani do domu aż do odwołania, zabraniano również podawania rąk na przywitanie. Z czasem grypę hiszpańską zaczęto nazywać „purpurową śmiercią”, ponieważ chorzy z powodu braku dostępu tlenu do płuc stawali się sini. Wirus grypy świńskiej (H1N1) sprzed blisko 10 lat zawierał z kolei elementy grypy występującej u świń, ptaków i ludzi – taka mieszanka genetyczna jest niespotykana. Największą odporność na tą chorobę mieli ludzie urodzeni przed 1957 roku ze względu na wcześniejszy kontakt z podobnym wirusem (i względne uodpornienie), a najniższą – ludzie młodzi z powodu tzw. „burzy cytokinowej” pojawiającej się podczas infekcji u silnego organizmu. Układ odpornościowy reagował zbyt gwałtownie i uszkadzał organy doprowadzając często do zgonu.

Niejasne pochodzenie

Istnieją 3 teorie powstania wirusów. Pierwsza mówi o tym, że były żywymi komórkami, a następnie przekształciły się w prostsze formy. Druga – że powstały już jako proste cząsteczki zdolne do rozmnażania. A trzecia wskazuje na odłączenie od komórki bakteryjnej oraz osobną ewolucję. Ryzyko infekcji w ostatnim czasie znacznie podniosły podróże lotnicze – dzięki nim wirus nieobecny w konkretnym regionie świata mógł zacząć zarażać już w ciągu jednego dnia (rocznie samolotami podróżuje 1.5 mld pasażerów). Dziś jednak powszechne są szczepionki przeciw grypie, choć często wywołują działania niepożądane, a ponadto nie są wskazane dla osób uczulonych na jaja, ponieważ źródłem szczepionek przeciw grypie przeważnie są kurczaki. Najlepszym sposobem na grypę jest po prostu ostrożność. ❅

tonimer
Podziel się wiedzą!

Komentarze są wyłączone.