Paralaksa tła

Zapanuj nad demencją starczą

Podziel się wiedzą!

Coraz częściej wśród seniorów spotykamy się z zaburzeniami poznawczymi, problemami z koordynacją i pamięcią czy utratą zdolności logicznego myślenia. To tylko część objawów otępienia zwanego demencją. Ten zespół objawów wywoływany jest przewlekłą lub postępującą chorobą mózgu. Co roku zwiększa się liczba osób w wieku emerytalnym, co powoduje że w starzejącym się społeczeństwie powoli będzie się powiększać liczba osób dotkniętych objawami otępiennymi.

To bardzo podstępna choroba, którą w początkowym stadium ciężko dostrzec, ponieważ objawy są słabo nasilone i mało charakterystyczne, a świadomość pozostaje niezaburzona. Wśród młodych ludzi występuje ona rzadziej. Upośledzenie funkcji poznawczych jest zazwyczaj poprzedzone obniżeniem kontroli nad emocjami, reakcjami społecznymi, motywacją i zachowaniem. Zaburzone procesy poznawcze mają charakter nieodwracalny. Towarzyszą im zaburzenia osobowości i procesów emocjonalnych. 

W przebiegu choroby można wyróżnić dwa stadia: proces otępienny i otępienie właściwe. W procesie otępiennym narasta dezorganizacja funkcji poznawczych ze zróżnicowanym przebiegiem, chwilami remisji i zrównoważenia oraz zmianami osobowościowymi. Zmiany te w związku ze specyficznym charakterem mogę nie zwracać uwagi ani budzić większych wątpliwości. W otępieniu właściwym następuje zaburzenie funkcji poznawczych wraz z destrukcją nabytych umiejętności.

Jak to wygląda?

Objawy, które powinny obudzić naszą czujność to nienaturalne pobudzenie, obniżenie sprawności fizycznej i intelektualnej – zwłaszcza umiejętności komunikacji i rozumienia mowy, uczenia się, rozumienia i podejmowania racjonalnych wyborów, a także liczenia. Następstwem choroby są też zaburzenia pamięci krótkotrwałej, szczególnie brak możliwości zapamiętania świeżych zdarzeń, co postępuje wraz z nasileniem choroby. Na początku chory może mieć problem z określeniem daty i przypomnieniem sobie co było tydzień wcześniej, potem z  przywołaniem zdarzeń sprzed kilku dni, a w zaawansowanym stadium może nie pamiętać co było kilkanaście, a nawet kilka minut temu. W miarę postępu choroby napotkamy kłopot z zapamiętaniem trasy, co może powodować incydenty zagubienia, nawet w bardzo dobrze znanej okolicy. Osoby z pogłębioną demencją mogą mieć nawet kłopot z rozpoznawaniem znajomych im osób. Najmniej naruszona zostaje pamięć semantyczna, do której należy zbiór informacji tworzących podstawę naszej wiedzy.

Choroba zmienia też zachowania i przyczynia się do rozpadu osobowości. Chory może odczuwać obniżenie motywacji, wrażliwości moralnej i etycznej oraz słabą kontrolę nad emocjami. Dokuczające objawy: pogorszenie samopoczucia, apatia, labilność emocjonalna czy depresja mogą wywodzić się z frustracji wynikłej z doznawanych problemów, mogącej wzbudzać u chorego również agresję. Nagromadzenie się dolegliwości i problemów, jak i sama choroba, mogą powodować narastające poczucie bezsensowności życia, a także dawać przeświadczenie o byciu ciężarem dla najbliższych.

Nie wszystko na raz

Przytoczone objawy nie muszą występować jednocześnie, ani też u każdego chorego. Może być to uwarunkowane cechami charakteru, warunkami biologicznymi czy nabytymi cechami lub doświadczeniami. Procesy zwyrodnieniowe mózgu chorego mogą być wynikiem np. procesów starzenia, toksycznych zatruć, urazów czaszki, niedotlenienia mózgu czy różnych incydentów naczyniowych, m.in. udarów. Objawy otępienia u osób starszych jednak są zazwyczaj oznakami istnienia innej choroby upośledzającej mózg. Obecnie przyjmuje się, że otępienie występuje najczęściej w wyniku choroby Lewy’ego, ogniskowego uszkodzenia mózgu, zwyrodnienia czołowo-skroniowego czy w ponad połowie wszystkich przypadków: Alzheimera. Zakłada się też, że bardziej podatne na zachorowanie są osoby, u których obserwowano problemy ze snem (dochodzi wówczas do degeneracji komórek nerwowych).

Jak sobie radzić?

Leczenie demencji sprowadza się tylko do łagodzenia jej objawów, poprawiając jakość i komfort życia chorego, ponieważ  wciąż nie został wynaleziony lek. W związku z tym, że choroba powodowana jest fizycznymi zmianami zachodzącymi w mózgu, brak skutecznej metody leczenia sprawia, że jest to choroba nieuleczalna. 

W związku z tym, że stosowane jest tylko leczenie objawowe, bardzo ważna jest szybka diagnoza demencji, by móc sprawnie zahamować jej rozwój. Leczenie demencji powinno odbywać się w dwóch zakresach: farmakologicznym, gdzie łagodzeniu dolegliwości pomagają inhibitory cholinesterazy stymulujące ośrodkowy układ nerwowy, oraz trenowaniu mózgu, by jak najdłużej zachować jego sprawność.

 Ćwiczenia intelektualne stymulują pracę mózgu i należy je wdrożyć jak najwcześniej, najlepiej już w ramach prewencji. Mózg możemy pobudzać w różny sposób: rozwiązując krzyżówki i szarady, czytając książki, grając w karty, gry planszowe, ucząc się nowych języków itp. Dobre efekty daje również terapia behawioralna ukierunkowana na modyfikację szkodliwych społecznie zachowań, a nie na umiejętności poznawcze, których chorym ubywa. Należy jednak pamiętać, że tak jak u każdego demencja będzie postępować inaczej, tak też każdy organizm zareaguje na leczenie w dla siebie właściwy sposób.

Zrozum i zaopiekuj

Widząc pierwsze niepokojące objawy dobrze jest delikatnie namówić chorego na wizytę u lekarza. Podstawowymi badaniami mogącymi pomóc w diagnozie są badania obrazowe i genetyczne oraz krwi i tarczycy. Opieka nad chorym wymaga wiele sił i cierpliwości. W pierwszym zderzeniu z chorobą rodzina czuje się bezsilna a opieka nad chorym może być dobra tylko gdy w pełni zaakceptujemy stan chorego. Nie można zmuszać chorego do ciągłego uczenia się nowych rzeczy ani wytykać mu błędów jakie robi. Nie należy też wdawać się w zbędne dyskusje, aby nie dać mu poczucia, że jest atakowany. Ważne jest też niedopuszczanie do stanów przygnębienia chorego.

Osoba cierpiąca na demencję wymaga stałej opieki, co bywa bardzo obciążające dla opiekuna. Istotna jest tu terapia opiekunów: korzystanie z grup wsparcia oraz wszelkich technik redukcji stresu, a także zabiegów łagodzących jego skutki. Gdy pomoc pacjentowi zbyt przytłacza rodzinę, można rozważyć możliwość skorzystania z pomocy instytucjonalnej.

mgr Małgorzata Kuczar, psycholog

senior_jesień
Podziel się wiedzą!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *