Paralaksa tła

Cukrzyca u ciężarnych

Podziel się wiedzą!

Dlaczego kobiety w ciąży są narażone na zwiększone ryzyko cukrzycy?

Cukrzyca jest najczęstszym powikłaniem metabolicznym w ciąży. Częstość występowania cukrzycy ciążowej szacuje się na ok. 5%  i wykazuje dynamiczną tendencję wzrostową. Przyczyny należy szukać w zmianach hormonalnych zachodzących w organizmie kobiety w czasie ciąży. Istotną rolę w rozwoju cukrzycy ciężarnych odgrywa zwiększone wydzielanie antagonistów insuliny, do któ-rych należą enzymy i hormony łożyskowe. Jest to progesteron i prolaktyna, których wydzielanie nasila się szczególnie w 26 tygodniu ciąży. W wyniku ich działania  dochodzi do insulinooporności, czyli znacznego zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę. Komórki trzustkowe w odpowiedzi na podwyższony poziom glukozy we krwi nasilają produkcję insuliny i ulegają przeciążeniu, co wywołuje zaburzenia wydzielenia insuliny. Dodatkowo w ciąży wątroba kobiety zaczyna wydzielać większą ilość glukozy. Może wówczas dochodzić do rozwoju cukrzycy ciążowej – choroby, która pojawia się zazwyczaj w drugim lub trzecim trymestrze ciąży i ustępuje zazwyczaj kilka tygodni po porodzie.

Jakie mogą być czynniki sprzyjające rozwojowi hiperglikemii w ciąży?

Czynnikami, które mogą zwiększyć ryzyko cukrzycy ciężarnych są:

  • nadwaga lub otyłość w ciąży,
  • wiek ciężarnej powyżej 35 lat,
  • dieta obfitująca w węglowodany proste,
  • wysoka masa urodzeniowa dziecka z poprzedniej ciąży,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca typu 2 w rodzinie,
  • przebyta wcześniej cukrzyca w ciąży,
  • ciąża mnoga.

Poziom glukozy we krwi ciężarnej jest związany z przenikaniem substancji odżywczych przez łożysko do płodu. Jeśli glukoza osiąga we krwi dziecka zbyt wysokie stężenie, jego trzustka zaczyna produkować duże ilości insuliny. Działa ona na dziecko jak anabolik, skutkując wzrostem jego masy ciała (większa masa urodzeniowa – makrosomia). Makrosomia jest wyzwaniem, jeżeli chodzi o poród. U kobiet, u których dzieci mają makrosomię częściej dochodzi do rozwiązania przez cięcie cesarskie oraz do urazów okołoporodowych. Utrzymywanie stałego poziomu glukozy we krwi ma więc dla matki i rozwijającego się dziecka ogromne znaczenie. Normalnie w czasie ciąży stężenie glukozy we krwi jest niższe w porównaniu ze stężeniem u zdrowych kobiet niebędących w ciąży. Może to wynikać z transportu glukozy do płodu lub ze zwiększonej produkcji insuliny wobec pojawienia się ciążowych hormonów hiperglikemizujących oraz kortyzolu – hormonu stresu, którego poziom pod koniec ciąży zwiększa się trzykrotnie.

Profilaktyka cukrzycy ciążowej

W związku z tym, że za rozwój cukrzycy ciążowej odpowiadają zmiany hormonalne, a dużą rolę odgrywa także czynnik genetyczny, profilaktyka cukrzycy ciążowej nie jest łatwa. Można jednak dokonać pewnych zmian w prowadzonym trybie życia, dzięki którym ryzyko jej wystąpienia zmniejszy się. Ważną rolę odgrywa odpowiednio zbilansowana dieta. I to nie tylko w czasie ciąży. Chociaż najczęściej to właśnie informacja o tym, że spodziewamy się dziecka stanowi bodziec do zmiany żywieniowych przyzwyczajeń. Własnej diecie warto przyjrzeć się przynajmniej kilka miesięcy wcześniej. Z jadłospisu powinny zniknąć przede wszystkim produkty o wysokim stopniu przetworzenia. Posiłki powinny być mniejsze, a za to spożywane częściej. Warto liczyć „wymienniki węglowodanowe” aby uniknąć nadmiernych skoków glukozy i wyrzutów insuliny, na którą organizm stopniowo zaczyna się uodparniać. Na talerzach częściej powinny gościć produkty o niskim indeksie glikemicznym. Warto postawić na produkty pełnoziarniste i bogate w błonnik, takie jak choćby kasze czy płatki. W menu nie może zabraknąć warzyw i owoców, a także chudego mięsa, ryb oraz niskotłuszczowych produktów nabiałowych. Nie bez znaczenia jest także ruch. Dowiedziono, że u kobiet aktywnych fizycznie przez pierwsze 20 tygodni ciąży, ryzyko wystąpienia cukrzycy spadło aż o 50%. Nietolerancja glukozy występowała jeszcze rzadziej u tych z przyszłych matek, które sport zaczęły uprawiać 12 miesięcy przed zajściem w ciążę.

Opieka po porodzie

Według Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników należy zachęcać matki do karmienia piersią przez minimum 6 miesięcy. W przypadku cukrzycy ciążowej, leczonej dietą w pierwszych dobach po porodzie, wskazane jest badanie glikemii na czczo i 2 godziny po głównych posiłkach. W przypadku stwierdzenia glikemii w zakresie wartości prawidłowych można zakończyć jej samokontrolę. W przypadku cukrzycy ciążowej leczonej insuliną należy zakończyć insulinoterapię po porodzie i monitorować glikemię na czczo i 2 godziny po głównych posiłkach. Pacjentka opuszczająca szpital po porodzie w zaleceniach wypisowych powinna zostać poinformowana, że nawet w przypadku prawidłowego wyniku krzywej obciążenia 75 g glukozy, przebycie cukrzycy ciążowej stanowi poważny czynnik ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2 w ciągu najbliższych lat po porodzie, jak również, że istnieje wysokie ryzyko nawrotu choroby przy kolejnej ciąży. W ostatnich latach pojawia się coraz więcej doniesień, które pokazują korzystny wpływ wybranych probiotyków na zmniejszenie ryzyka cukrzycy ciężarnych.  W przeprowadzonych analizach (min. Barett i wsp. z 2014 r) zaobserwowano, że u kobiet które przyjmowały probiotyki w okresie od wczesnej ciąży (Lactobacillus rhamnosus GG, Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium lactis ) zmniejszało się znamiennie ryzyko pojawienia cukrzycy ciążowej, wpływając na stężenie glukozy i insuliny (wskaźnik wystąpienia cukrzycy ciążowej zmniejszył się o 2/3). Zmniejszało się również ryzyko pojawienia nadwagi u kobiet w ciągu pierwszego półrocza po zakończeniu ciąży i u ich dzieci do 4 roku życia. Dotyczy to również wagi urodzeniowej dziecka, która przy porodzie była średnio o 127g mniejsza. W innym badaniu stwierdzono korzystny wpływ podawania probiotyków na redukcję zaparć u ciężarnych, a także występowania kolek u dzieci. Dlatego warto stosować również specjalistyczne suplementy diety zawierające w swym składzie połączenie bakterii Lactobacillus i Bifidobacterium ale tylko te, które są przeznaczone dla kobiet w ciąży i okresie karmienia.

Podziel się wiedzą!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *